• Globalización e democracia
  
• Arxentina: a globalización do caos
• Porto Alegre: a outra ventá
• Medios e violencia
  
  

GLOBALIZACIÓN E DEMOCRACIA

Fai tempo que a esquerda ten formulado e asumido que calqueira proxecto de cambio social está indisolublemente ligado á profundización da democracia, e polo tanto, á extensión desta ós eidos económicos e sociais. Ó conciliar nun mesmo proxecto os obxectivos de libertade e igualdade, a esquerda puido xogar un papel de primeiro orde nos avances do pasado século, e en concreto na creación dos grandes estados do benestar, corrixindo deste modo, as máis graves inxustizas do capitalismo. A política e a democracia ocuparon un papel central no logro deses avances, que tiveron lugar no marco da revolución industrial e no ámbito do estado nación.

Hoxe baixo o nome de globalización estase a producir un impetuoso crecemento dos procesos de concentración financiera, que promoven poderes económicos de carácter global e de orixe non democrática, que proclamando urbi et orbe o triunfo do mercado, desbordan os límites do estado nación, escapan á súa regulación e control, impoñen a súa lei e gobernan o proceso mundial, sin que existan poderes democráticos capaces de subordinalos ó interese xeral. O resultado é a marxinación da Política e unha crise profunda da democracia.

Haberá quen vexa neste diagnóstico un elevado grado e catastrofismo ou o anuncio dunha nova apocalipse. Ó que pense así, recoméndolle que reflexione sobre o número de veces que ten escoitado ós nosos gobernantes afirmar que, no marco da globalización non existe espacio para un proxecto político distinto ó que ven aplicándose. Pero si non hai espacio para alternativas diversas, si non existe marxe de decisión, ¿non estamos teorizando o fin da democracia, cuia esencia radica, precisamente, na capacidade de elixir e decidir, nun acto de soberanía, entre opcións diferentes, dentro do respeto ás reglas do xogo previamente consensuadas?

O proceso de globalización, sin control democrático e contrapeso político, está producindo un crecemento espectacular das desigualdades entre países e no interior de cada país. Faise, pois, máis necesario que nunca recupera-la centralidade da política a través de cuia intervención poidase establecer unha regulación do mercado mundial de capitais e producir un reparto mundial da riqueza, do mismo xeito que a política e o estado tiveron que intervir, no seu día, para corrixi-los estragos que xeneraba o capitalismo industrial.

Nos albores do novo século o dilema ó que nos enfrontamos é moi claro. ¿Quén debe goberna-lo proceso mundial e dirixi-lo cambio social? ¿As leis duns mercados non sometidos a control algún, apoiados nunhas organizacións internacionais ó seu servicio (OMC, BM, FMI), ou os poderes políticos democráticos, que respondendo ó interese xeral poden globalizar e democratiza-la libertade e a seguridade para todos? Dito noutras palabras, aceptámo-lo valeiramento da democracia ou profundizamos nela en tódolos ámbitos

Anxo Guerreiro. Membro de ATTAC-Galicia.
Este artigo apareceu en "La Voz de Galicia", 10/01/2002

ARXENTINA: A GLOBACIZACIÓN DO CAOS

A estas alturas xa ninguén dubida que Arxentina vive unha crise de moi difícil solución, que seguramente é o expoñente máximo, aínda que hai outros, das políticas neoliberais, de pensamento único, que abogan por un sistema de globalización das leis financieiras e de mercado, co obxectivo de garantir e incrementar cada vez máis o beneficio dos grandes capitais, e, non o olvidemos, a hexemonía política e económica dos máis ricos, obivando e despreciando calqueira medida que tenda a favorecer-lo reparto equitativo da riqueza e o benestar social.

En Arxentina unha conxugación de corrupción política e de medidas económicas favorecedoras do despilfarro, o enriquecimento ilícito, a fuga de capitais, a descapitalización e venda das empresas públicas e os recursos básicos non podía traer outras consecuencias. A Arxentina de hoxe, comparada coa dos anos 40 ó 60 cambiou sufrindo unha profunda regresión como potencia industrial periférica, a consecuencia do cal a gran maioría da poboación vive moito peor que fai 30 anos.

Esta tendencia de regresión disparouse de forma imparable cos gobernos da dictadura militar, onde ademáis das deplorables actuacións no político e no social, deuse unha circunstancia de enorme valor á hora de analiza-la economía, e é que Arxentina converteuse nunha alumna privilexiada do Fondo Monetario Internacional (FMI) e pasou a aplicar rigurosamente os programas e as medidas dictadas desde a reserva federal estadounidense, é dicir desde Washington. E isto nun escenario, onde desde o capitalismo máis salvaxe, afinábase un sistema de globalización económica, tendente a descapitalizar-los estados, endeudándoos hasta a súa quebra, co propósito de anula-la independencia das súas decisións, e con elo calqueira política pública que en aras dun maior benestar das poboaciones, supuxera un freo ó beneficio do capital e dos mercados.

Arxentina aplicando estas medidas dictadas reduxo de xeito alarmante o seu poder público, e endebedouse hasta extremos insostibles. A venda de empresas ó capital estranxeiro e ás multinacionais supuxo a liquidación dunha grande parte do patrimonio nacional, de sectores básicos para a súa economína, atopándonos que a día de hoxe, o 90 % da banca e o 40 % da industria estén en mans privadas e foráneas.

Da débeda externa bastaría decir que entre o comenzo da dictadura (marzal de 1976) e o ano 2001 multiplicouse case por 20, pasando de menos de 8.000 millóns de dólares ós 160.000 millóns actuais. Cando durante ese mesmo período Arxentina ten pagado 212.280 millóns, é decir 25 veces o que debía no inicio. É importante decir que dentro de todo este maremagnum as empresas privadas e as filiais das multinacionais estranxeiras foron incentivadas tamén a endebedarse, así o estado arxentino paga a débeda, moitas veces ás propias empresas matrices, de filiais como Renault Arxentina, Mercedes Benz, o City Bank, Chase Manhattan Bank, Bank of America, First National Bank of Boston, IBM ,Crédit Lyonnais, Deustche Bank, Société General... dándose exemplos como o depositar por parte do estado 22 millóns de dólares mensuais no Chase M. Bank a un interese do 5,5 %, mentras o Banco Central Arxentino tomaba préstamos do mesmo Chase M. Bank, e no mesmo período, a un interese do 8,75 %. Sen comentarios.

Se a estos exemplos e tódalas demáis irregularidades cometidas engadimos que só entre 1978 e 1981 saíron do país máis de 38.000 millóns de dólares de xeito inxustificado e que o 90 % dos recurso que xeneraron os préstamos e os seus intereses voltaron a ser depositados dunha ou outra forma, en bancos estadounidenses e da Europa Occidental, estamos en condicións de afirmar que a débeda é inmoral e ilexítima, e por suposto unha das principais razóns da crise.

Unha crise que como se dicía ó comenzo é só a mostra máis actual e vergoñenta doutras xa latentes. Unha situación á que non é allea a situación interna, a ineficacia de moitos gobernos e unha corrupción política desmesurada. Pero na que os países ricos, apoiándose en estructuras como o FMI, a OMC, ou o Banco Mundial que realmente están baixo as súas directrices, e cuio obexctivo último é garanti-la súa hexemonía política e económica, teñen unha enorme responsabilidade.

Agora a cuestión está en buscar solucións, en imperdir que esta situación esténdase e perpetúese. ¿Seremos capaces de opoñe-la resistencia necesaria, de ampliar e profundizar na lexitimidade democrática, de impoñe-lo auténtico concepto de globalización, é decir, máis e mellor reparto da riqueza, dos recursos, e do benestar?

Jesús Heredero ATTAC-Galicia

PORTO ALEGRE: A OUTRA VENTÁ

A cidade de Porto Alegre asume durante uns días se-la capital mundial para todos aqueles que durante os últimos anos exercen cos seus debates, reivindicacións e manifestacións o contrapeso público de protesta cidadá por outro modelo de globalización.

E Porto Alegre o asume con decidida vontade organizadora e solidaria, transformándose no foro xeográfico no cal, durante seis días, numerosas organizacións chegadas de todo o mundo e cidadáns a título individual, discuten, reflexionan, programan, organizan e poñen en concordancia todas aquelas experiencias de loita que motivan, alimentan e reafirman a necesaria continuación nas buscas alternativas á actual globalización capitalista e ós seus efectos sociais, culturais e políticos.

Porto Alegre, unha cidade capital do Estado brasileiro de Río Grande do Sur, con casi 1.500.000 habitantes, acordou fai xa máis de 10 anos poñer en marcha un compromiso político que a coalición gañadora das eleccións(Partido dos Traballadores, Partido Comunista brasileiro, Partido Verde e Partido Socialista brasileiro) prometeu: a democratización do Estado apoiándose para elo na participación activa da poboación, ésto é, posibilitar que cada cidadán poida intervir na participación no desenvolvemento das políticas públicas e en outras decisións de goberno que sexan importantes para a cidade.

Un proceso que se define a través dun elemento de acción decisivo: a posta en marcha do Presuposto Participativo. Creándose para elo unha estructura de determinadas características que permitan exerce-la participación da comunidade, definíndose naquelas prioridades sobre as que é urxente intervir por medio dos recursos municipais que concreten en feitos os plans de inversións.

O Presuposto Participativo é un exercicio de democracia directa, voluntaria, a través do cal a poboación discute e decide sobre a cidade, un proceso que abre a posibilidade de democratiza-las relacións do estado coa sociedade, un exercicio de coxestión que combina a democracia directa coa democracia representativa resultado das eleccións que o calendario político determina.

Todo elo estructurado en diversas unidades administrativas e organismos dependentes do goberno municipal que xunto a entidades comunitarias autónomas en relación coa administración local, exercen unha laboura de seguemento e fiscalización da execución das obras e dos servicios acordados. É unha espléndida experiencia de exercicio político comunitario e que establece que ó seu través poida recuperarse o prestixio social -tan lesionado- da política.

Por iso elíxese Porto Alegre para que teña lugar aí o encontro do Foro Social Mundial, a súa experiencia concreta nos feitos unha das posibles respostas ás demandas repetidas insistentemente a través dos diferentes contracumios dos últimos tempos: o Presuposto Participativo responde ós desafíos da modernidade, e sobre todo, á crise de lexitimidade dos estados contemporáneos.

Manuel Martínez Barreiro

MEDIOS E VIOLENCIA

Resulta estrepitosa a ausencia total de dignidade ou mesmo algo de compaixón na liña editorial de tódolos medios de comunicación que podemos denomiñar maioritarios dende o fatídico 11-S: aqueles que non comulgamos nin coa violencia integrista dos fanáticos que arruaron as torres xemelgas ni coa idea de xustiza da admistración Bush (aplaudida de xeito vergoñante pola maioría dos patéticos dirixentes europeos), asistimos espantados a toda clase de argumentos falaces que xurden sin tregua dende as entrañas destes medios. O seu aprauso á seudo guerra que o "mundo civilizado" ten emprendido contra o millonario terrorista (pero, ¿iso non é unha redundancia?) levando por diante todo una país para elo, e a estraña conexión que eles ven entre este feito e -para eles- o aniquilamento do movimento de protesta contra a supraestructura diso que se está a chamar globalización, son o leiv motiv dunha inédita unanimidade entre periódicos, radios e televisións que amosan así que a única ideoloxía que marca a súa liña editorial, barnizada por maiores o menores doses de cultura, "sensibilidade social", e cousas polo estilo, é a dos cartos. O máis triste é comprobar que calqueira atisbo de crítica, calquiera saída do tiesto é calificada de actitude radical, de apoio á violencia ou de cousas piores. O único que parece sensato nestes intres é consumir outro tipo de información para achegarse de veras ó que está acontecendo no mundo, prescindindo de xornalistas manipuladores, medios de información ó servicio da propaganda gubernamental, televisións que convirten a desgracia allea en espectáculo, radios públicas ó servicio dos gobernos, etc. ¿Ónde? por suposto, mirando con lupa nos quioscos, nas ondas radiofónicas e na rede, separando o grao da palla, e non perdendo de vista a realidade. ¿Difícil? Máis difícil semella traga-la merda que cada día escupen o que Agustín García Calvo chama os medios de formación de masas.

Eloy García